Korektor typografii – koniec z sierotami w publikacjach internetowych

Korektor typografii – koniec z sierotami w publikacjach internetowych

Narzędzia cyfrowe redakcji Miesięcznika Społeczno-Kulturalnego KREATYWNI
(autor aplikacji pracował jako wykładowca programowania sieciowego, w jej kodowaniu i opisie wykorzystał AI dla przyspieszenia pracy nad projektem oraz jego udostępnieniem)
POBIERANIE APLIKACJI zobacz  ==> TUTAJ

Dlaczego stworzyliśmy tę aplikację?

Jednym z problemów, z którymi spotykają się autorzy i redaktorzy publikujący teksty w Internecie, jest zachowanie poprawnej typografii niezależnie od wielkości ekranu czytelnika.

W tradycyjnym składzie drukarskim redaktor lub operator DTP ma kontrolę nad wyglądem każdej strony. Może sprawdzić podział tekstu na wiersze i usunąć nieestetyczne zakończenia linii.

W Internecie sytuacja wygląda inaczej.

Ten sam artykuł może być czytany na dużym monitorze komputera, ekranie laptopa, tablecie lub smartfonie. Przeglądarka automatycznie dopasowuje szerokość tekstu do dostępnej przestrzeni, a tym samym zmienia miejsca łamania wierszy.

To, co wygląda poprawnie na ekranie komputera, niekoniecznie będzie wyglądało równie dobrze na telefonie.

Szczególnie nieestetycznie prezentują się pojedyncze litery pozostawione na końcu wiersza.

Z myślą o rozwiązaniu tego problemu przygotowaliśmy Korektor typografii SUPERBELFRZY RP Edition – niewielką, przenośną aplikację pozwalającą automatycznie poprawić wybrane elementy typografii polskiego tekstu.

Narzędzie przeznaczyliśmy dla zaprzyjaźnionych z naszą redakcją twórców, autorów, nauczycieli, blogerów i wszystkich osób samodzielnie przygotowujących publikacje.

Czym są sieroty typograficzne?

W polskiej praktyce typograficznej określenie „sierota” odnosi się między innymi do krótkiego, najczęściej jednoliterowego wyrazu pozostawionego na końcu wiersza.

Przykładem może być zdanie:

„Wróciłem wieczorem do domu i”

w którym ostatnia litera „i” zostaje oddzielona od następującego po niej wyrazu.

Takie zakończenie wiersza jest nieestetyczne, szczególnie w tekstach wyrównywanych do obu marginesów, czyli justowanych.

Problem dotyczy przede wszystkim jednoliterowych wyrazów:

a, i, o, u, w, z

oraz ich odpowiedników pisanych wielkimi literami.

W tradycyjnym składzie tekstu stosuje się rozwiązanie polegające na zastąpieniu zwykłej spacji spacją nierozdzielającą.

Dzięki temu przeglądarka lub edytor tekstu traktuje dwa sąsiadujące wyrazy jako elementy, których nie należy rozdzielać na granicy wierszy.

Dlaczego jest to szczególnie ważne w Internecie?

Współczesne strony internetowe projektuje się responsywnie. Oznacza to, że ich układ automatycznie dostosowuje się do szerokości ekranu urządzenia.

W konsekwencji nie istnieje jeden, stały podział tekstu na wiersze.

Ręczne usunięcie sierot na ekranie komputera nie gwarantuje, że nie pojawią się ponownie na ekranie smartfona.

Rozwiązaniem jest zastosowanie odpowiednich znaków typograficznych w samym tekście.

Korektor nie próbuje przewidywać, gdzie przeglądarka zakończy każdy wiersz. Zamiast tego wprowadza spacje nierozdzielające w wybranych miejscach tekstu.

Dzięki temu zabezpieczenie działa niezależnie od szerokości ekranu, wielkości czcionki czy sposobu łamania akapitów.

Ma to szczególne znaczenie w publikacjach, w których stosuje się justowanie tekstu.

Nie tylko sieroty – dodatkowa korekta typografii

Przygotowując aplikację, postanowiliśmy rozszerzyć jej możliwości o inne często spotykane problemy typograficzne.

Program udostępnia dziewięć niezależnych reguł korekty.

1. Spójniki i przyimki jednoliterowe

Aplikacja zastępuje zwykłą spację po wybranych jednoliterowych wyrazach spacją nierozdzielającą.

Dotyczy to liter: a, i, o, u, w, z oraz ich wielkich odpowiedników.

2. Skróty

Program zabezpiecza wybrane skróty występujące przed liczbami, takie jak:

  • nr 12

  • str. 45

  • pkt 3

  • rozdz. 7

  • tom 2

Dzięki temu skrót i następująca po nim liczba nie powinny zostać rozdzielone pomiędzy dwa wiersze.

3. Jednostki miar

Korektor łączy liczbę z wybranymi jednostkami, na przykład:

  • 15 km

  • 250 m

  • 30 cm

  • 5 kg

  • 20 °C

Zapobiega to pozostawianiu samej jednostki w następnym wierszu.

4. Procenty

Program może zastępować zwykłą spację pomiędzy liczbą a znakiem procentu spacją nierozdzielającą.

Przykład:

25 %

5. Rok i skrót „r.”

Korektor zabezpiecza połączenia czterocyfrowego roku ze skrótem „r.”.

Przykład:

2026 r.

6. Półpauza w zakresach liczbowych

Program może zastąpić zwykły łącznik otoczony spacjami półpauzą w prostych zakresach liczbowych.

Przykład:

12 - 15

zostanie przekształcone w:

12–15

7. Polskie cudzysłowy

Aplikacja może zamieniać proste cudzysłowy na polskie znaki typograficzne.

Przykład:

"Przykładowy tekst"

zostanie zapisany jako:

„Przykładowy tekst”

8. Wielokropek

Trzy kolejne kropki:

...

mogą zostać zastąpione jednym znakiem typograficznym:

…

9. Nadmiarowe spacje

Program może usuwać powtarzające się zwykłe spacje, zastępując ich ciągi jedną spacją.

Jest to szczególnie przydatne przy tekstach kopiowanych z różnych źródeł.


Jedna aplikacja – dwa sposoby przygotowania tekstu

Ważną cechą Korektora typografii jest możliwość wyboru formatu wynikowego.

Program udostępnia dwa tryby pracy.

Tryb Word / LibreOffice / StarOffice

W tym trybie aplikacja stosuje rzeczywisty znak Unicode spacji nierozdzielającej.

Tak przygotowany tekst można skopiować do edytora tekstu i wykorzystać podczas przygotowywania dokumentów, publikacji elektronicznych lub e-booków.

Zabezpieczenia pozostają częścią tekstu i mogą być zachowane podczas dalszego formatowania.

Tryb HTML / Blogger

W tym trybie aplikacja stosuje zapis:

 

Jest to encja HTML oznaczająca spację nierozdzielającą.

Przykładowo fragment:

Ala i kot

może zostać zapisany jako:

Ala i kot

Po prawidłowym zinterpretowaniu kodu HTML przeglądarka nie powinna rozdzielać wyrazu „i” od następującego po nim słowa.

Ten tryb jest przeznaczony do przygotowywania tekstów publikowanych jako HTML, na przykład na blogach.

Ważne: wynik zawierający   należy wklejać w trybie edycji kodu HTML, a nie do zwykłego edytora wizualnego, który mógłby potraktować encję jako dosłowny tekst.


POBIERANIE APLIKACJI zobacz  ==> TUTAJ


Instrukcja obsługi Korektora typografii

1. Uruchomienie aplikacji

Program został przygotowany jako aplikacja przenośna (portable) zapisana w pojedynczym pliku HTML.

Aby ją uruchomić, wystarczy otworzyć plik:

korektor.html

w nowoczesnej przeglądarce internetowej.

Aplikacja może działać na komputerach wyposażonych w system Windows, macOS lub Linux.

Nie wymaga instalowania dodatkowego oprogramowania ani uruchamiania serwera.

Samo przetwarzanie tekstu odbywa się lokalnie w przeglądarce. Program nie wysyła wklejonego tekstu do zewnętrznego serwera.

2. Wybór trybu docelowego

Na początku wybierz odpowiedni tryb pracy z rozwijanej listy „Tryb docelowy”.

Dostępne są dwie możliwości:

Word / LibreOffice / StarOffice – wybierz, jeśli przygotowujesz tekst do edytora dokumentów lub e-booka.

HTML / Blogger – wybierz, jeśli przygotowujesz kod tekstu przeznaczony do publikacji internetowej.

Wyboru najlepiej dokonać przed uruchomieniem korekty.

3. Wklejenie tekstu

W polu oznaczonym „Tekst wejściowy” wklej tekst, który chcesz poprawić.

Może to być pojedynczy akapit, artykuł, opowiadanie, wiersz lub dłuższy materiał.

Nie trzeba analizować poszczególnych wierszy ani ręcznie wyszukiwać jednoliterowych wyrazów.

Aplikacja przetwarza całą wklejoną zawartość według wybranych reguł.

4. Wybór reguł korekty

Pod polem tekstowym znajduje się dziewięć pól wyboru.

Każde z nich odpowiada za określony rodzaj korekty.

Domyślnie wszystkie reguły są włączone.

Możesz jednak wyłączyć te, których nie chcesz stosować.

Przykładowo, jeśli zależy Ci wyłącznie na zabezpieczeniu jednoliterowych wyrazów, pozostaw zaznaczoną opcję „spójniki jednoliterowe”, a pozostałe wyłącz.

Jeżeli przygotowujesz tekst wymagający szerszej korekty typograficznej, możesz pozostawić wszystkie opcje aktywne.

5. Uruchomienie korekty

Kliknij przycisk:

„Popraw typografię”

Program przeanalizuje tekst i zastosuje wybrane reguły.

Wynik pojawi się w polu „Wynik”.

Pod nim zostanie wyświetlona informacja:

„Liczba zastosowanych poprawek: ...”

Liczba ta ma charakter informacyjny i pokazuje zakres wykonanych przekształceń.

6. Kopiowanie poprawionego tekstu

Po zakończeniu korekty kliknij przycisk:

„Kopiuj wynik”

Program skopiuje przetworzony tekst do schowka systemowego.

Następnie przejdź do edytora dokumentu lub strony internetowej i wklej zawartość za pomocą standardowej kombinacji klawiszy, na przykład Ctrl+V w systemie Windows.

Jeśli korzystasz z trybu HTML, pamiętaj o wklejeniu wyniku do odpowiedniego edytora kodu.

7. Sprawdzenie rezultatu

Po wklejeniu tekstu warto sprawdzić jego wygląd w miejscu docelowym.

W przypadku publikacji internetowej najlepiej obejrzeć artykuł zarówno na komputerze, jak i na smartfonie.

W przypadku dokumentu przygotowywanego do e-booka warto skontrolować podział akapitów po zastosowaniu docelowego kroju i wielkości czcionki.


O czym warto pamiętać?

Korektor typografii nie jest korektorem językowym

Program nie sprawdza ortografii, gramatyki, interpunkcji ani stylistyki wypowiedzi.

Jego zadaniem jest poprawianie wybranych elementów typograficznych.

Nie zastępuje więc redakcji i korekty językowej tekstu.

Nie wszystkie problemy składu można rozwiązać automatycznie

Aplikacja nie kontroluje liczby wierszy na stronach dokumentu ani nie wykrywa wszystkich rodzajów wdów i sierot typograficznych.

Nie zastępuje również profesjonalnego programu do składu książek.

Pomaga natomiast zapobiegać wielu nieestetycznym podziałom tekstu.

Tekst HTML wymaga odpowiedniego sposobu wklejenia

W trybie HTML program wstawia encje  .

Aby działały poprawnie, muszą zostać zinterpretowane jako kod HTML.

Zachowaj oryginał

Przed przetwarzaniem bardzo długiego tekstu warto zachować jego oryginalną wersję.

Umożliwi to porównanie rezultatów i ewentualny powrót do wcześniejszego zapisu.


Dla kogo przygotowaliśmy Korektor typografii?

Narzędzie może być szczególnie przydatne:

  • autorom blogów i stron internetowych,

  • poetom i pisarzom publikującym własne utwory,

  • osobom przygotowującym e-booki,

  • redaktorom czasopism internetowych,

  • nauczycielom opracowującym materiały dydaktyczne,

  • administratorom serwisów społecznych i kulturalnych,

  • wszystkim osobom dbającym o estetykę publikowanego tekstu.

Jego największą zaletą jest prostota. Nie trzeba znać zasad kodowania HTML ani samodzielnie wstawiać niewidocznych znaków typograficznych.

Dlaczego udostępniamy tę aplikację?

Redakcja Miesięcznika Społeczno-Kulturalnego KREATYWNI korzysta z własnych, wewnętrznych rozwiązań wspomagających przygotowywanie publikacji.

Postanowiliśmy jednak opracować również samodzielną aplikację, którą mogą wykorzystywać zaprzyjaźnieni z nami twórcy i osoby publikujące w Internecie.

Uważamy, że estetyczny skład tekstu nie powinien być przywilejem wyłącznie profesjonalnych wydawnictw.

Dzięki prostym narzędziom cyfrowym także autor prowadzący niewielki blog, publikujący własną poezję lub przygotowujący e-booka może zadbać o poprawny wygląd swoich tekstów.

Podsumowanie

Korektor typografii SUPERBELFRZY RP Edition to niewielka aplikacja rozwiązująca konkretny problem: pomaga zachować estetyczny układ tekstu niezależnie od sposobu jego wyświetlania.

Dzięki wykorzystaniu spacji nierozdzielających zabezpiecza wybrane połączenia wyrazów przed niepożądanym podziałem pomiędzy wiersze.

Dodatkowe reguły umożliwiają poprawianie skrótów, jednostek miar, procentów, cudzysłowów, półpauz i innych elementów typografii.

Program jest przenośny, prosty w obsłudze i może być wykorzystywany zarówno podczas przygotowywania dokumentów, jak i publikacji internetowych.

Redakcja Miesięcznika Społeczno-Kulturalnego KREATYWNI
Narzędzia cyfrowe redakcji – tworzone z myślą o praktycznych potrzebach autorów i wydawców internetowych.

Korektor typografii: pobieranie

Aplikację tę przygotowaliśmy w wersji portable (bez konieczności instalacji) dla wykorzystania w dowolnych systemach operacyjnych (działa przez przeglądarkę internetową). Udostępniamy ją do dowolnego wykorzystania ale będziemy wdzięczni za za podzielenie się informacją o jej pobraniu oraz planach wykorzystywania. Pomoże nam to w pracy nad kolejnymi narzędziami IT.

Licencja: GNU/GPL (by Miesięcznik Kreatywni: https://e-kreatywni.eu)

Napisz krótko, np. „Jestem nauczycielką. Wykorzystam materiał podczas zajęć”. Nie podawaj nazwiska ani danych kontaktowych.

Pobranie nie wymaga konta. W celach statystycznych i bezpieczeństwa zapisujemy datę, adres IP (przez maksymalnie 30 dni) i deklarację wykorzystania. Deklaracje mogą być przechowywane w statystykach redakcyjnych bez danych identyfikujących. Powtórne pobranie w tej samej sesji nie wymaga ponownej deklaracji.

Przygotowywanie formularza…